PB L 259 van 20080702, blz. 22

Beschikking van de Commissie van 2 juli 2008 betreffende steunmaatregel C 11/2007 die Italië heeft toegekend ten gunste van Ottana Energia Srl (Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 3117) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (2009/730/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken1, en rekening houdende met deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I.PROCEDURE

(1) Op 23 februari 2006 hebben de Italiaanse autoriteiten bij de Commissie reddingssteun voor Ottana Energia Srl (hierna „Ottana Energia”) aangemeld, die op 29 december 2005, dat wil zeggen vóór de aanmelding, was verleend.

(2) Op 14 juli 2006 hebben de Italiaanse autoriteiten een herstructureringsplan aangemeld dat automatisch zou leiden tot een verlenging van de herstructureringssteun in de zin van punt 26 van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden („de richtsnoeren”)2.

(3) Op 6 december 2006 gaf de Commissie in Besluit C(2006) 5829 („het reddingsbesluit”) aan dat zij geen bezwaar had tegen de reddingssteun. Omdat het reddingsplan evenwel niet voor het doel geschikt leek te zijn, was de Commissie van mening dat een verlenging van de reddingssteun niet gerechtvaardigd was en zij stelde dat de steun op 8 januari 2007 beëindigd diende te worden.

(4) Aangezien de reddingssteun niet werd stopgezet, diende de Commissie op grond van punt 27 van de richtsnoeren maatregelen te nemen betreffende de onwettige reddingssteun. Bij brief van 4 april 2007 stelde zij Italië ervan in kennis dat zij besloten had de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden in dit verband. Zij formuleerde ook twijfels over de verenigbaarheid van de herstructureringssteun.

(5) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie3 bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steun te maken. Zij ontving geen opmerkingen van belanghebbenden.

(6) Italië heeft opmerkingen ingediend bij brief van 22 mei 2007. Bij brieven van 11 juli 2007, 17 oktober 2007 en 20 december 2007 werd om aanvullende inlichtingen verzocht; deze werden op 31 augustus 2007, 12 november 2007 en 13 maart 2008 respectievelijk verstrekt. Daarnaast vond op 7 december 2007 een bijeenkomst plaats tussen de diensten van de Commissie en de Italiaanse autoriteiten. Bovendien werden verschillende e-mails uitgewisseld; de meest recente antwoorden werden door Italië verstrekt op 14 mei en 28 mei 2008.

II.GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

1.De begunstigde

(7) Ottana Energia is een lokaal openbaar nutsbedrijf dat gevestigd is in de provincie Nuoro, in Sardinië4. De onderneming is in handen van PC Holding, een houdstermaatschappij voor Ottana Energia die behoort aan een natuurlijk persoon en geen andere activiteiten van betekenis ontplooit.

(8) Ottana Energia heeft ongeveer 115 werknemers en in het reddingsbesluit werd bepaald dat de onderneming als een kleine of middelgrote onderneming kan worden beschouwd5. Aangezien er meer dan 50 werknemers zijn, is zij evenwel geen kleine onderneming.

(9) Ottana Energia exploiteert een thermo-elektrische centrale die gebouwd werd om te voldoen aan de elektrische en thermische behoeften van het industrieterrein van Ottana. Zij is derhalve actief in het opwekken van stroom en voorziet in stoom onder druk, water, stikstof en perslucht. De centrale omvat voornamelijk twee identieke boilers voor de productie van stoom met hoge temperatuur en twee turbines voor de opwekking van elektrische energie en processtroom op twee verschillende drukniveaus.

(10) Op de elektriciteitsmarkt was Ottana Energia actief op de Borsa Elettrica, met de verkoop in het MGP-segment (day-aheadmarkt), voornamelijk in de piekuren. Zij heeft een capaciteit van 140 MW, waarvan zij gemiddeld ongeveer 30 MW verkocht. Volgens de Commissie beloopt het marktaandeel van Ottana Energia 5 % in termen van capaciteit en 4 % in termen van productie op de Sardijnse elektriciteitsmarkt.

(11) In 2005 had Ottana Energia financiële moeilijkheden, voornamelijk als gevolg van een gebrek aan middelen om te betalen voor brandstof. De brandstofprijs steeg inderdaad van 140 EUR/ton in 2004 naar 279 EUR/ton in de eerste helft van 2006. De stijgende olieprijzen vertegenwoordigden tot 85 % van de kosten van de onderneming. Derhalve zou naar schatting voor de eerste helft van 2006 ongeveer 5 miljoen EUR nodig zijn om de onderneming gaande te houden.

2.De maatregel

(12) Op 29 december 2005 ontving Ottana Energia een garantie voor een lening van 5 miljoen EUR van het Ministerie van Economische Ontwikkeling. In augustus 2006 heeft het ministerie deze garantie verlengd, in de vorm van herstructureringssteun, voor een lening op basis van een herstructureringsplan.

(13) De Italiaanse autoriteiten gaven terzelfder tijd aan dat de lening terugbetaald zou worden over een periode van vijf jaar (2009-2014) a rato van 1 miljoen EUR per jaar.

3.Het herstructureringsplan

(14) De eerste versie van het huidige herstructureringsplan dateert van juni 2006. In augustus van dat jaar werd het plan goedgekeurd door een comité van het Ministerie van Economische Ontwikkeling, onder voorbehoud van een definitieve goedkeuring door de Commissie. Vervolgens werd het ter goedkeuring voorgelegd aan de Sardijnse regionale autoriteiten en de vakbonden. Het werd goedgekeurd op 9 januari 2007. De goedkeuring omvat een verbintenis van de regionale autoriteiten om zo vlug mogelijk de noodzakelijke erkenningen voor „fase 2” te verlenen.

(15) Het plan is gebaseerd op een haalbaarheidsstudie die werd uitgevoerd door Electrowatt-Eccono-Poyry, een bekend consultantbedrijf, dat verschillende opties voor capaciteitsverhoging onderzocht heeft. Intussen werd deze aangevuld met een marktstudie.

(16) Volgens het plan ligt de belangrijkste reden voor de crisis in de afhankelijkheid van de onderneming van stookolie en het gebrek aan mogelijkheden om de prijsstijgingen van stookolie door te rekenen in de elektriciteitsprijs. De elektriciteitsreserve in Sardinië wordt immers gevormd door kolengestookte centrales waarvan de kosten lager zijn dan die voor olie. Daarom beoogt Ottana Energia de directe kosten te verminderen, met name de kosten die verbonden zijn met brandstof en aanverwante transportkosten. De onderneming heeft een conversieplan voor de elektrische centrale opgesteld.

(17) Te dien einde hebben de Italiaanse autoriteiten de Commissie een toekomstig ontwikkelingskader voor de onderneming voorgelegd waarin sprake is van twee belangrijkste herstructureringsfases, waarbij een derde fase facultatief blijft en waarvoor geen staatssteun noch enig andere financiering zoals opgenomen in het herstructureringsplan nodig zal zijn. De Commissie gaat er derhalve van uit dat de herstructurering toegespitst zal zijn op de eerste en tweede fase en dat de herstructureringsperiode afloopt in 2014 wanneer de steun terugbetaald zal zijn.

(18) Fase 1, die thans aan de gang is, behelst de aanpassing van een boiler van de centrale voor het gebruik van vloeibare kolenbrandstof, terwijl de andere blijft werken op stookolie. Daarnaast werd een systeem ontwikkeld voor de automatische controle van elektrische ladingen om te kunnen werken op de markt van de secundaireregelingsdiensten. Tevens is de installatie van een modern systeem voor omgekeerde osmose gepland.

(19) Wat de voorziening met elektriciteit en warmte betreft, heeft Ottana Energia gepoogd zijn productie om te vormen naar diensten met een hogere toegevoegde waarde. Wat stroomopwekking betreft, is de onderneming ook overgeschakeld van elektriciteitsproductie op de day-aheadmarkt6 naar de balanceringsmarkt7, waar de verhandelde goederen diensten zijn die de elektrische centrale van Ottana Energia verleent aan de nationale transmissienetwerkbeheerder om de frequentie en het voltage van het netwerk zelf te controleren. De balanceringsmarkt is normaal gezien rendabeler voor stroomproducenten omdat deze markt zeer geconcentreerd is en de leveringscontracten van lange duur zijn.

(20) Fase 2 betreft de conversie van stookolie naar plantaardige olie in de tweede generator. Op deze wijze wordt gezorgd voor een verlaagde emissie, die dan gebruikt kan worden om „groene certificaten” te kopen en te verkopen. Dit lijkt onontbeerlijk te zijn voor het welslagen van het plan in die zin dat de in vergelijking met fossiele brandstoffen hogere prijzen van biobrandstoffen gecompenseerd worden, hetgeen tenminste op dit moment niet kan gebeuren door een terugbetaling van de accijnzen aangezien hiervoor geen goedkeuring werd verkregen. De technische herstructurering betreft de installatie van nieuwe uitrusting in de centrale waarmee elektriciteit kan worden opgewekt uit plantaardige olie.

(21) Om de in fase 2 geplande investeringen te verrichten heeft Ottana Energia begin 2007, samen met Azienda-Energetica S.p.A. Etschwerke AG (AE-EW) uit Bolzano — een leidende operator op de energiemarkt in Zuid-Tirol —, een gemeenschappelijke onderneming onder de naam Biopower Sardegna Srl opgericht. Het eigen vermogen daarvan bestaat uit 14,5 miljoen EUR, waarvan 8,5 miljoen EUR in contanten en 6 miljoen EUR in door Ottana Energia geleverde infrastructuur en installaties. De 8,5 miljoen EUR zijn samengesteld uit 1,4 miljoen EUR van PC Holding en een 7,1 miljoen EUR belopende overdracht van contanten van AE-EW. PC Holding zal dus voor 51 % zeggenschap hebben over Biopower door middel van zijn directe belang van 10 % en het belang van 41 % van Ottana Energia. Het eigen vermogen komt overeen met 25 % van het projecttotaal, overeenkomstig het verzoek van de financiële instelling.

(22) De overeenkomst met de Sardijnse regionale autoriteiten en de vakbonden voorziet ook in een verlies van 45 banen. Er wordt ook een brugpensioneringsregeling ingesteld.

(23) Alles tezamen zijn de herstructureringskosten voor fase 1 en fase 2 als volgt:

(24) Italië gaf aan dat de eigen financiering in fase 1 betrekking heeft op financiering uit de kasstromen van de onderneming tussen 2006 en 2008. Fase 2 wordt gefinancierd door aandelenvermogen van de nieuwe aandeelhouder en door een banklening die gezekerd wordt door garanties van AE-EW en hypotheken op de machines.

(25) Italië geeft aan dat fase 2 gekenmerkt zal worden door een zeer hoog intern rendement (25 %) en een aanzienlijke netto huidige waarde. Wat de vooruitzichten op levensvatbaarheid betreft, hebben de Italiaanse autoriteiten bovendien hun financiële vooruitzichten geactualiseerd. Zij legden uit dat, hoewel de commerciële prognoses van fase 2 tot 2020 lopen, de onderneming vanaf 2010 een positieve operationele marge zou moeten hebben en winst zou moeten maken. Ook zou Ottana vanaf 2010 naar verwachting gemiddeld een rendement op het eigen vermogen van 2 % hebben en vanaf 2011 van 3 % hetgeen volgens Italië gelijk is of hoger is dan het rendement van de concurrenten, dat ongeveer 2 % zou bedragen.

(26) Fase 3 zou het gebruik van aardgas omvatten dat in de toekomst via de zogenaamde GASLI-pijplijn van Algerije via Sardinië naar Italië vervoerd zou worden (de voltooiing daarvan wordt niet verwacht vóór 2009). Aangezien het bouwplan nog niet is vastgesteld, is deze fase hypothetisch. Dat geldt ook voor de financiering van dit project, waarvoor naar schatting ongeveer 250 miljoen EUR nodig is. Na voltooiing van deze fase is Ottana Energia voornemens de bestaande stookolieturbines en boilers te vervangen door een nieuwe gasgestookte centrale. Plantaardige olie zal evenwel tenminste tijdens de twaalfjarige periode van het groene certificaat gebruikt blijven worden, d.w.z. tot eind 2021, indien deze periode start vóór het einde van 2008.

III.REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE

(27) In het besluit tot inleiding van de procedure merkte de Commissie op dat de reddingssteun niet beëindigd was. Zij besloot derhalve dat de steun onrechtmatig in stand werd gehouden en zag zich daarom verplicht de procedure van punt 27 van de richtsnoeren8 in te leiden.

(28) Volgens de Commissie was het niet duidelijk op welke wijze de onwettige verlenging van de reddingssteun verenigbare herstructureringssteun zou kunnen vormen aangezien in het herstructureringsplan de fundamentele elementen ontbraken die aangaven op welke wijze de onderneming de levensvatbaarheid op lange termijn zou herstellen. Zij meende in het bijzonder dat er geen concrete informatie was verstrekt op basis waarvan de herstructureringsstrategie werd verduidelijkt en waarmee geloofwaardige prognoses van de toekomstige resultaten van de onderneming werden aangeduid en het bestaan van een aanzienlijke eigen bijdrage en compenserende maatregelen werd aangetoond. De Commissie gelaste derhalve Italië de eerder door haar gestelde vragen te beantwoorden.

(29) De Commissie vroeg zich daarenboven af of de verlenging van de reddingssteun met twaalf jaar, zoals oorspronkelijk was gepland, noodzakelijk was. Dit deed er twijfels over rijzen of de steun beperkt was tot het strikt noodzakelijke minimum. Daarenboven leek de informatie over de eigen bijdrage onvoldoende aangezien uit het plan en de door Italië gegeven toelichting alleen bleek dat de onderneming met eigen middelen en externe steun van een nieuwe aandeelhouder zou bijdragen aan de herstructurering, zonder in detail aan te geven hoe deze eigen middelen gegenereerd zouden worden.

(30) Ten slotte kon de Commissie geen voldoende compenserende maatregelen ontdekken aangezien dergelijke maatregelen niet waren opgenomen in het herstructureringsplan.

IV.OPMERKINGEN VAN ITALIË

(31) Italië verstrekte in de ingezonden stukken meer informatie over het herstructureringsplan. In het bijzonder overlegde het:

(32) Italië stelde de volgende compenserende maatregelen voor:

(33) Wat de eerste kwestie betreft, legde Italië uit dat Ottana Energia de facto veranderd is van referentiemarkt, en derhalve andere concurrenten heeft […]. Deze divisies zijn niet strategisch en zouden derhalve als compenserende maatregel verkocht kunnen worden […].

(34) Daarnaast verzekerde Italië dat Ottana zich ertoe verbindt niet meer dan 90 MW van de totale voorziene productiecapaciteit van 140 MW te produceren vóór het begin van fase 3, en in ieder geval niet vóór begin 2012.

(35) Italië garandeerde eveneens dat Ottana Energia tussen 2009 en 2014 jaarlijks 1 miljoen EUR zal terugbetalen en geen verdere steun zal ontvangen alvorens de 5 miljoen EUR volledig is terugbetaald.

V.BEOORDELING

1.De vraag of er sprake is van steun

(36) Zoals aangegeven in het besluit van 6 december vormt de maatregel staatssteun overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag aangezien hij de concurrentie verstoort of dreigt te verstoren9 door Ottana Energia te begunstigen en, op die wijze beïnvloedt hij de handel tussen lidstaten (zie overwegingen 12 tot en met 15) aangezien het onwaarschijnlijk is dat Ottana Energia zonder de staatsgarantie dezelfde leningsvoorwaarden op de markt zou hebben verkregen.

2.Verenigbaarheid van de steun

(37) Aangezien de steun niet op 8 januari 2007 werd terugbetaald, moet deze vanaf 9 januari 2007 als onwettig worden beschouwd indien hij als reddingssteun wordt gezien (zie overweging 3).

(38) Dit feit alleen is evenwel niet voldoende om de onverenigbaarheid van de steun vast te stellen; de steun moet eveneens als niet verenigbaar gelden in de zin van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag. Dat betekent dat de Commissie de verenigbaarheid van de betrokken maatregel moet beoordelen op basis van alle andere relevante gronden10. Volgens punt 20 van de richtsnoeren zijn deze gronden evenwel beperkt tot de in die richtsnoeren uiteengezette voorwaarden. Bijgevolg kan de onwettige reddingssteun beoordeeld worden als herstructureringssteun.

(39) De Commissie gaf in haar besluit tot inleiding van de procedure aan dat de steun derhalve moet voldoen aan de voorwaarden van de punten 32 t/m 51 van de richtsnoeren, met name die betreffende de indiening van een herstructureringsplan waardoor de levensvatbaarheid op lange termijn wordt hersteld en die welke vereist dat de steun beperkt moet zijn tot het strikt noodzakelijke minimum en dat ongerechtvaardigde vervalsing van de mededinging voorkomen moet worden. In het besluit tot inleiding van de procedure waren hierover twijfels geformuleerd, maar het onderzoek heeft bevestigd dat aan deze voorwaarden is voldaan.

Komt de onderneming in aanmerking voor steun?

(40) Allereerst bevestigde het onderzoek dat Ottana Energia een onderneming in moeilijkheden is. De Commissie heeft in het reddingsbesluit erkend dat Ottana Energia in aanmerking komt voor herstructureringssteun. In datzelfde besluit vroeg zij zich evenwel af of de situatie niet veranderd was aangezien de onderneming leningen had kunnen verkrijgen om haar herstructurering te financieren. Deze twijfels kunnen evenwel weggenomen worden aangezien Italië aangetoond heeft dat de lening niet alleen werd toegekend voor de reddingsperiode maar ook dat Ottana Energia niet over voldoende middelen zou beschikken om de lening terug te betalen tijdens de herstructureringsperiode. Aangezien de onderneming pas in 2008 voldoende inkomsten zou genereren, zouden de banken haar zonder garantie zelfs niet toegestaan hebben de eerste fase ten uitvoer te leggen en zou Ottana Energia het risico van een insolventieprocedure gelopen hebben in de zin van punt 10, onder c), van de richtsnoeren.

(41) Het onderzoek heeft bovendien bevestigd dat PC Holding, de eigenaar van Ottana Energia, niet in staat was de noodzakelijke middelen te verschaffen om de onderneming door de holding zelf te herstructureren, zodat de toelaatbaarheid van de steun niet wordt betwist op grond van punt 13 van de richtsnoeren.

Herstructureringsplan en herstel van de levensvatbaarheid

(42) De Commissie vroeg zich bij de inleiding van de procedure af of er een herstructureringsplan bestond die de onderneming in staat zou stellen haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen.

(43) Italië heeft intussen meer bijzonderheden over het herstructureringsplan en de ontbrekende elementen kunnen verstrekken om aan te tonen dat dit plan passend is. De Commissie erkent ten eerste dat het herstructureringsplan gebaseerd is op een haalbaarheidsstudie die de keuze van de huidige strategie rechtvaardigt (deze strategie bestond reeds in 2006 maar werd eenvoudigweg niet aan de Commissie meegedeeld). Ten tweede heeft Italië uitgelegd dat fases 1 en 2 complementair zijn en elkaar niet uitsluiten zoals de Commissie oorspronkelijk dacht (alleen fase 3 is facultatief vanaf 2020). Ten derde heeft Italië aangegeven dat de begunstigde een nieuwe aandeelhouder had gevonden om fase 2 mede te financieren, zoals aangegeven in overweging 21. Ten slotte werd vastgesteld dat fase 2 de begunstigde in staat zou stellen de levensvatbaarheid te herstellen en dat de noodzakelijke goedkeuring voor dit project op handen was.

(44) Op deze basis kan de Commissie thans vaststellen dat er concrete interne maatregelen zijn die de activiteiten van de onderneming kunnen heroriënteren. Ten eerste is er de omschakeling van de zeer dure stookolie naar vloeibare kolenbrandstof. Bovendien heeft de overschakeling van de day-aheadmarkt naar de balanceringsmarkt, voor de levering van elektriciteit, bijgedragen tot de levensvatbaarheid. Deze laatste markt is immers interessanter voor Ottana Energia, die zo minder blootgesteld is aan de volatiliteit van de prijzen en schommelingen in de geleverde hoeveelheden.

(45) Ten tweede concludeert de Commissie dat ook de nieuwe investeringen in bio-energie rendabel zijn. Zij zouden tot een zeer hoog intern rendement en een aanzienlijke netto huidige waarde leiden (zie overweging 25).

(46) Alles tezamen heeft Italië aangetoond dat de betrokken onderneming, op basis van betrouwbare prognoses betreffende de levering van elektrische stroom (die altijd onderhevig zijn aan schommelingen) en de inkomsten van de groene certificaten, vanaf 2008 aanzienlijke inkomsten zal genereren. Bovendien werd aangegeven dat Ottana Energia vanaf 2010 een positieve operationele marge zou moeten hebben en winst zou moeten maken. Ook zou vanaf 2010 het rendement op het eigen vermogen tenminste gelijk moeten zijn aan dat van zijn concurrenten (zie overweging 25). Rekening houdend met deze elementen is de Commissie van mening dat Ottana Energia in staat is het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn te verzekeren.

(47) Aangezien alle noodzakelijke elementen van het herstructureringsplan reeds op 9 januari 2007 aanwezig waren, zij op die datum werden goedgekeurd door de regio en op dat moment — in tegenstelling tot hetgeen werd aangenomen in het besluit tot inleiding van de procedure — passend waren om de levensvatbaarheid van Ottana Energia te herstellen, gaat de Commissie er thans van uit dat het herstructureringsproject de verlenging vormt van de reddingsfase.

(48) Bovendien heeft een comité van het Ministerie van Economische Ontwikkeling het herstructureringsplan goedgekeurd en voorgesteld de reddingssteunmaatregel te verlengen onder voorbehoud van goedkeuring door de Commissie. Dit voorbehoud komt niet overeen met punt 59 van de richtsnoeren volgens welke herstructureringsplannen voor kmo’s niet door de Commissie behoeven te worden goedgekeurd. De herstructureringssteun kan niet als onverenigbaar worden beschouwd wegens een dergelijke loutere procedurele inconsistentie.

Eigen bijdrage en beperking tot het noodzakelijke minimum

(49) Bij de inleiding van de procedure vroeg de Commissie zich af of de onderneming een belangrijke bijdrage aan het herstructureringsplan leverde, zoals bepaald is in punt 44 van de richtsnoeren, en of de steun beperkt was tot het noodzakelijke minimum aangezien de steun slechts na twaalf jaar terugbetaald zou worden.

(50) Italië heeft intussen aangetoond dat er sprake is van een belangrijke eigen bijdrage. Deze betreft evenwel niet de financiering van fase 1, die gefinancierd wordt uit de normale kasstroom, welke geen eigen bijdrage vormt aangezien zij minstens beschouwd moet worden als zijnde mogelijk gemaakt door steunmaatregelen11. Fase 2 wordt daarentegen volledig gefinancierd door de eigen bijdrage, zij het in de vorm van eigen vermogen dan wel externe financiering die gegarandeerd wordt door de aandeelhouders of de productieactiva (en niet door de staatsgarantie). Aangezien de herstructureringskosten ongeveer 50 miljoen EUR bedragen, waarvan 5 miljoen EUR gefinancierd wordt door de steun en 42,3 miljoen EUR via de eigen bijdrage (zie overweging 23), kan bijgevolg worden gesteld dat Ottana Energia een eigen bijdrage van meer dan 80 % heeft geleverd, hetgeen dus duidelijk hoger is dan de in punt 44 van de richtsnoeren vermelde drempels.

(51) Tenslotte heeft Ottana Energia de terugbetalingsperiode voor de reddingssteunlening verkort. De steun zal nu terugbetaald worden tussen 2009 en 2014 in tranches van 1 miljoen EUR. Dit lijkt redelijk aangezien de onderneming naar verwachting vanaf 2008 winstgevend zal zijn.

Compenserende maatregelen

(52) De Commissie heeft in de loop van haar onderzoek kennis gekregen van verschillende maatregelen die de ongunstige effecten van de steun voor de concurrenten kunnen verzachten.

(53) De Commissie erkent ten eerste dat de afstoting van de afdelingen […] een compenserende maatregel kan zijn aangezien deze activiteiten, volgens de Italiaanse autoriteiten, winstgevend zijn. De Commissie meent evenwel niet dat een groter beroep doen op […] een compenserende maatregel vormt aangezien deze in ieder geval waarschijnlijk ten goede komt aan de onderneming en derhalve geen offer voor de onderneming betekent.

(54) De Commissie merkt voorts op dat Ottana Energia zijn capaciteit niet kan verminderen aangezien het slechts over twee boilers beschikt die noodzakelijk zijn om de levensvatbaarheid van de onderneming te herstellen. Derhalve zijn in dit geval alleen maatregelen met het oog op de beperking van de productie mogelijk. De onderneming en Italië hebben zich daadwerkelijk verbonden tot het nemen van dergelijke maatregelen, die derhalve als compenserende maatregelen kunnen worden beschouwd.

(55) De Commissie concludeerde dat de compenserende maatregelen voldoende zijn om de eventuele negatieve effecten van de steun voor de concurrenten zoveel mogelijk te verzachten, aangezien de begunstigde een veeleer kleine onderneming is en zijn positie op de betrokken Sardijnse elektriciteitsmarkt niet betekenisvol is in vergelijking met die van zijn concurrenten. Bovendien draagt de redding van Ottana Energia bij tot de stabilisering van de concurrentie op de Sardijnse energiemarkt, aangezien Ottana Energia in werkelijkheid de enige andere energieleverancier is naast de dominante spelers Enel en Endessa, die samen meer dan 95 % van de markt in handen hebben. De toetreding van Ottana Energie tot de markt […] zal de concurrentie op deze zeer geconcentreerde markt dus versterken.

(56) Voorts kan de Commissie de door haar gemaakte opmerking in het besluit tot inleiding van de procedure niet bevestigen, met name dat er overcapaciteit bestaat op de Sardijnse energiemarkt. Hoewel deze overcapaciteit daadwerkelijk bestaat, heeft zij alleen tot doel steeds een bepaalde voorzieningsreserve voor het eiland in stand te houden.

(57) Tenslotte hecht de Commissie bijzonder veel belang aan de verbintenis om tot 2014 geen verdere investeringssteun te verstrekken voor Ottana Energia. In dit verband merkt de Commissie op dat de Sardijnse elektriciteitsmarkt zal gaan veranderen, met name wegens de bouw van de GASLI-pijplijn en een project betreffende de installatie van een uitzonderlijk krachtige kabel voor de verbinding met het vasteland. De Sardijnse elektriciteitmarkt zal dan meer open zijn voor concurrentie en derhalve meer blootstaan aan verstoringen als gevolg van staatssteun. De verbintenis garandeert dus dat er geen sprake zal zijn van een verstoring van de mededinging in fase 3 omdat de herstructureringssteun vóór fase 3 terugbetaald zal zijn en zij niet vervangen kan worden door andere herstructurerings- of investeringssteun.

Eenmaligheid van de steun

(58) Tenslotte is voldaan aan de voorwaarde van eenmaligheid van steun, zoals bedoeld in de punten 72 en volgende van de richtsnoeren, aangezien Ottana Energia in het verleden nooit reddings- of herstructureringssteun heeft ontvangen. In het bijzonder meent de Commissie thans, aangezien alle noodzakelijke elementen voor het herstructureringsplan reeds op 9 januari 2007 bestonden, dat het herstructureringsproject de voortzetting vormt van de reddingsfase. Het gaat dus om één enkele herstructureringsoperatie die niet valt onder het beginsel van eenmaligheid van steun, overeenkomstig punt 73, onder a), van de richtsnoeren.

Uitvoering en controle

(59) Ottana moet overeenkomstig punt 47 van de richtsnoeren het herstructureringsplan volledig uitvoeren. De Commissie moet in kennis worden gesteld van de voortgang die wordt geboekt bij de uitvoering van bovenvermelde compenserende maatregelen, zoals vermeld in de punten 50 en 51 van de richtsnoeren.

VI.CONCLUSIE

(60) Rekening houdend met het bovenstaande, meent de Commissie dat de betrokken steun beschouwd kan worden als herstructureringssteun. Deze steun volgt onmiddellijk op de reddingssteun. Derhalve concludeert de Commissie dat, hoewel Italië op onrechtmatige wijze en in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag uitvoering heeft gegeven aan de herstructureringssteun voor Ottana Energia, de staatssteun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun die Italië ten gunste van Ottana Energia Srl ten uitvoer heeft gelegd, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag en de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden van 2004, onder voorbehoud van de in artikel 2 uiteengezette voorwaarden.

Artikel 2

1.
Het herstructureringsplan dient volledig te worden uitgevoerd en alle noodzakelijke maatregelen moeten genomen worden om ervoor te zorgen dat het plan ten uitvoer gelegd wordt.
2.
Italië zorgt ervoor dat de afdelingen […] afgestoten worden […] tegen eind 2010.
3.

Italië zorgt ervoor dat de volgende verbintenissen worden nageleefd:

  1. a) Ottana Energia Srl zal niet meer dan 90 Mw van de totale voorziene productiecapaciteit van 140 Mw produceren voor de aanvang van fase 3 en, in ieder geval vóór begin 2012.
  2. b) Ottana Energia Srl zal tussen 2009 en 2014 jaarlijks 1 miljoen EUR terugbetalen en geen andere steun ontvangen alvorens het bedrag van 5 miljoen EUR volledig werd terugbetaald.
4.
Met het oog op de controle van de naleving van de in de eerste, tweede en derde alinea uiteengezette voorwaarden, zal Italië, aan het eind van elk jaar tot in 2014, korte verslagen indienen over de voortgang bij de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan en de aangegane verbintenissen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Republiek Italië.
Gedaan te Brussel, 2 juli 2008.

Voor de Commissie

Neelie Kroes

Lid van de Commissie


  1. PB C 122 van 2.6.2007, blz. 22.

    (terug)
  2. PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

    (terug)
  3. PB C 122 van 2.6.2007, blz. 22.

    (terug)
  4. De centrale werd gebouwd in 1970 en is verschillende malen veranderd van eigenaar, zoals is aangegeven in het besluit tot inleiding van de procedure (zie voetnoot 1).

    (terug)
  5. Overeenkomstig artikel 2, lid 1, in samenhang met artikel 4, lid 3, van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie van 6 mei 2003 betreffende de definitie van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen (PB L 124 van 20.5.2003, blz. 36).

    (terug)
  6. Op de day-aheadmarkt is elektriciteit het verhandelde goed.

    (terug)
  7. De balanceringsmarkt vereist de levering van een bepaalde hoeveelheid elektriciteit om deze te balanceren op het nationale elektriciteitsnet. De levering geschiedt op verzoek van de nationale transmissienetwerkexploitant op basis van een stroomleveringscontract op lange termijn. De levering van elektriciteit op de day-aheadmarkt is daarentegen onderworpen aan dagelijkse veilingverkopen.

    (terug)
  8. PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

    (terug)
  9. De elektriciteitsmarkt werd sinds de inwerkingtreding van Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 27 van 30.1.1997, blz. 20) gedeeltelijk geliberaliseerd binnen de Gemeenschap, en derhalve is concurrentie tussen elektriciteitsleveranciers mogelijk. Bijgevolg kan de maatregel de positie van Ottana ten opzichte van zijn concurrenten in de Europese Unie verbeteren, hetgeen de handel tussen lidstaten ongunstig kan beïnvloeden.

    (terug)
  10. Dit is vaste praktijk van de Commissie, zie Beschikking 2008/344/EG van de Commissie van 23 oktober 2007 in zaak C 23/2006, Technologie Buczek (PB L 116 van 30.4.2008, blz. 26).

    (terug)
  11. Richtsnoeren, punt 43. Zie Beschikking 2002/185/EG van de Commissie in zaak C 19/2000, Technische Glaswerke Ilmenau (PB L 62 van 5.3.2002, blz. 30), overweging 106.

    (terug)